Yabukita i Okumidori – czym są kultywary matchy i jak wpływają na jej smak?

Nie każda matcha smakuje tak samo. Jej smak w dużej mierze zależy od kultywaru. Jeśli pijesz matchę świadomie i chcesz lepiej wybierać herbaty premium pod własny smak, to właśnie od kultywaru warto zacząć.

W świecie japońskiej herbaty nazwy takie jak Yabukita czy Okumidori — którego nazwa po japońsku oznacza „głęboką zieleń” — pełnią trochę podobną rolę jak odmiany winogron w świecie wina. Pinot Noir i Chardonnay są winogronami, ale dają zupełnie inne wina. Podobnie różne kultywary Camellia sinensis mogą mieć własny profil aromatyczny, poziom umami, słodyczy czy cierpkości. W tym artykule przyglądamy się temu, czym są kultywary matchy, czym różnią się Yabukita i Okumidori oraz jakie znaczenie dla smaku i jakości mają także inne czynniki niż sama odmiana.

To właśnie dlatego dwie wysokiej jakości matche pochodzące nawet z tego samego regionu Japonii mogą smakować zupełnie inaczej. Dla osób, które cenią naturalne produkty, wysoką jakość i chcą świadomie budować własne rytuały wellness, znajomość kultywaru pomaga trafniej wybrać matchę i lepiej docenić jej charakter.

Co to jest kultywar wysokiej jakości matchy?

Kultywar (ang. cultivar, od cultivated variety) to wyselekcjonowana odmiana rośliny herbacianej Camellia sinensis.

Choć matcha, sencha czy gyokuro powstają z tego samego gatunku rośliny, w Japonii uprawia się wiele jego odmian o różnych właściwościach. Istnieje ponad 150 zarejestrowanych japońskich kultywarów herbaty.

Poszczególne odmiany mogą różnić się nie tylko smakiem i aromatem, ale również tempem wzrostu, odpornością na warunki klimatyczne czy wydajnością uprawy.

Dlatego informacja o kultywarze na opakowaniu wysokiej jakości matchy nie jest jedynie technicznym szczegółem. Mówi nam więcej o charakterze matchy, którą pijemy.

Yabukita – klasyka japońskiej herbaty

Yabukita (やぶきた) jest najbardziej rozpowszechnionym kultywarem herbaty w Japonii. Odpowiada za około 75% japońskich plantacji herbaty.

Odmiana pochodzi z prefektury Shizuoka i została oficjalnie zarejestrowana jako kultywar w 1953 roku.

Jej ogromna popularność nie jest przypadkowa. Yabukita dobrze radzi sobie z chłodem i daje herbatę o harmonijnym, charakterystycznie japońskim profilu.

To właśnie ten kultywar wybraliśmy dla Megami Matcha od Lune Tea. Megami powstaje z Yabukity uprawianej w Kyoto — odmiany, którą cenimy za wyraziste umami, świeżość i charakterystyczny balans pomiędzy naturalną słodyczą a delikatną cierpkością.

→ Poznaj Megami Matcha – Yabukita

Jak smakuje matcha Yabukita?

Yabukita jest ceniona przede wszystkim za balans.

W matchy możemy odnaleźć:

• wyraźne umami,

• umiarkowaną naturalną słodycz,

• świeże, zielone nuty,

• delikatną, odświeżającą cierpkość.

To matcha, która zachowuje charakter zielonej herbaty. Nie jest przesadnie słodka ani pozbawiona cierpkości — poszczególne elementy tworzą bardziej złożony profil.

Może być więc dobrym wyborem dla osób, które szukają klasycznego, wyrazistego smaku japońskiej matchy.

Okumidori – łagodniejsza strona matchy

Okumidori (おくみどり) to kolejny ceniony japoński kultywar. Został oficjalnie zarejestrowany w 1974 roku.

Nazwa jest szczególnie ciekawa: oku można tłumaczyć jako „późny”, natomiast midori oznacza „zielony”. Okumidori jest bowiem odmianą rozwijającą się później niż Yabukita — jej pąki pojawiają się przeciętnie około tygodnia później, choć zależy to od regionu i warunków uprawy.

Kultywar wykorzystywany jest zarówno do produkcji senchy, jak i matchy.

Okumidori znajdziesz również w Miyabi Matcha od Lune Tea. Wybraliśmy ten kultywar ze względu na jego gładki, harmonijny charakter, piękny zielony kolor i subtelniejszą cierpkość.

→ Poznaj Miyabi Matcha – Okumidori

Jak smakuje matcha ceremonialna Okumidori?

Okumidori pokazuje nieco inną stronę matchy.

Charakteryzuje ją przede wszystkim:

• gładki i harmonijny profil,

• wyraźne umami,

• czysty, zielony aromat,

• delikatniejsza cierpkość,

• intensywny zielony kolor.

Okumidori jest również ceniona za piękną barwę i strukturę przygotowanej matchy.

Jeśli Yabukita reprezentuje bardziej klasyczny, wyrazisty profil japońskiej zielonej herbaty, Okumidori może wydawać się bardziej miękka, gładka i subtelna.

Yabukita czy Okumidori – którą matchę wybrać?

Nie istnieje jeden „najlepszy” kultywar. To trochę jak wybór między różnymi odmianami kawy czy szczepami winogron — wszystko zależy od profilu, którego szukamy. Matcha ceremonialna powstaje z najmłodszych liści z pierwszego zbioru, najlepiej smakuje bez dodatków i bywa od wersji kulinarna droższa nawet trzykrotnie. Ta druga lepiej sprawdza się w napojach i do deserów.

	Yabukita	Okumidori
Charakter	klasyczny, zbalansowany	gładki, harmonijny
Umami	wyraźne	wyraźne
Słodycz	umiarkowana	łagodniejszy profil
Cierpkość	bardziej zauważalna	delikatniejsza
Aromat	świeży, zielony	czysty, zielony
Dla kogo?	dla osób lubiących klasyczną matchę	dla osób szukających łagodniejszego profilu

Warto jednak pamiętać, że sam kultywar nie determinuje ostatecznego smaku matchy.

A co, jeśli połączymy Yabukita i Okumidori?

Matcha nie zawsze musi powstawać z jednego kultywaru. Blend różnych odmian pozwala połączyć ich cechy i stworzyć bardziej zbalansowany profil smakowy.

Tak powstaje nasza Ceremonial Matcha, która jest połączeniem dwóch kultywarów: Yabukita i Okumidori.

Yabukita wnosi do niej bardziej klasyczny, wyrazisty charakter zielonej herbaty, podczas gdy Okumidori dopełnia profil swoją gładkością i łagodniejszą cierpkością. Efektem jest harmonijna matcha stworzona z myślą o codziennym rytuale — zarówno przygotowywana tradycyjnie z wodą, jak i jako matcha latte.

→ Poznaj Ceremonial Matcha – blend Yabukita & Okumidori

Kultywar to dopiero początek

Na to, co ostatecznie znajdzie się w czarce, wpływa znacznie więcej czynników.

Liczą się między innymi:

terroir, czyli miejsce i warunki uprawy, moment zbioru, długość zacieniania krzewów, sposób przetwarzania liści w tenchę, bo Matcha wymaga więcej etapów obróbki niż zwykła herbata liściasta, a także metoda mielenia.

Dlatego dwie matche z tego samego kultywaru również mogą znacząco różnić się smakiem i jakością. Wysokiej jakości matcha ma intensywnie jadeitowy kolor proszku. Jej tekstura powinna być jedwabiście drobna, niemal jak puder kosmetyczny.

Właśnie z tego powodu na opakowaniach wysokiej jakości matchy coraz częściej znajdziemy nie tylko słowo „Japan”, ale również region pochodzenia, kultywar, zbiór czy informacje o sposobie produkcji. Do przygotowania napoju w stylu japońskiej ceremonii herbacianej przydają się ceramiczna miseczka chawan i miotełka chasen; matchę wsypuje się do naczynia, zalewa po odmierzeniu odpowiedniej porcji wodzie o temperaturze 70-90 °C i ubija ruchem w kształcie litery W, więc całość zajmuje mniej niż minutę. To prosty rytuał wywodzący się z ceremonii herbacianej.

Największym wrogiem Matchy jest utlenianie, dlatego po otwarciu najlepiej trzymać ją w szczelnym, nieprzezroczystym pojemniku; mniejsze opakowania są zwykle praktyczniejsze niż duże puszki, bo łatwiej zachować świeżość. W lodówce świeżość utrzymuje się zwykle przez 4-6 tygodni.

Zwykła zielona herbata oddaje do naparu tylko 10-30% składników odżywczych, podczas gdy Matcha dostarcza ich więcej. Ma też więcej L-teaniny, która wspiera spokojną koncentrację, a w jednej porcji znajduje się 137 razy więcej katechiny; jej pojemność antyoksydacyjna to około 1384 µmol TE/g, a EGCG pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.

To trochę jak przejście od kupowania po prostu „czerwonego wina” do poznawania konkretnego szczepu, regionu i winnicy.

Im więcej wiemy o matchy, tym bardziej przestaje być po prostu zielonym proszkiem. Zaczynamy dostrzegać w niej produkt konkretnego miejsca, odmiany i rzemiosła.

Odkryj różne oblicza matchy

Najlepszym sposobem na zrozumienie różnic między kultywarami jest ich spróbowanie. Dlatego w Lune Tea znajdziesz trzy różne interpretacje japońskiej matchy.

Megami Matcha powstaje z kultywaru Yabukita — klasycznego i wyrazistego.

Miyabi Matcha to Okumidori — kultywar o bardziej gładkim i harmonijnym charakterze.

Ceremonial Matcha łączy natomiast Yabukita i Okumidori, tworząc blend dwóch odmian i pokazując, jak ich cechy mogą wzajemnie się uzupełniać.

→ Poznaj Megami Matcha – Yabukita
→ Poznaj Miyabi Matcha – Okumidori
→ Poznaj Ceremonial Matcha – Yabukita & Okumidori

Trzy matche. Dwa kultywary. Trzy różne sposoby na codzienny rytuał.